Microplastics zitten niet alleen in de oceaan of in zwerfvuil langs de weg. Onderzoek vindt deze piepkleine plasticdeeltjes en nanoplastics intussen in drinkwater, maar ook in voedingsmiddelen zoals kipnuggets, appels en broccoli. Helemaal vermijden lukt vandaag nauwelijks, maar je kan je blootstelling wél verlagen met enkele haalbare keuzes in je keuken en onderweg.

Waarom microplastics in voeding aandacht verdienen

Microplastics zijn zo klein dat ze gemakkelijk in water, lucht en voedsel terechtkomen. Wetenschappers onderzoeken nog volop wat dat precies betekent voor onze gezondheid, maar recente studies leggen verbanden met onder meer hartziekten, longaandoeningen en andere zorgwekkende gezondheidsproblemen. Dat betekent niet dat je in paniek moet raken bij elk plastic potje, wel dat het verstandig is om onnodige blootstelling te beperken.

Experts benadrukken tegelijk dat algemene gezondheid belangrijk blijft: voldoende slapen, bewegen, evenwichtig eten, stress beperken en preventieve zorg zoeken. Microplastics vermijden is dus geen wonderoplossing, maar een deel van een bredere, gezonde levensstijl.

Omdat plastic zo alomtegenwoordig is, helpt het om te focussen op de grootste en meest terugkerende bronnen: water, voedselverpakking en verhitting van plastic. Daar kan je met relatief kleine aanpassingen veel winnen.

Kies slimmer met drinkwater

Een van de duidelijkste adviezen: beperk plastic flessenwater. Onderzoek uit 2019 naar vaak geconsumeerde voeding en dranken wees flessenwater aan als een geconcentreerde bron van microplastics. Er is bovendien groeiend bewijs dat flessenwater gemiddeld meer microplastics bevat dan kraanwater. Een studie uit 2024 suggereert zelfs dat eerdere metingen de concentraties mogelijk onderschatten.

Dat betekent niet dat een flesje water onderweg meteen een ramp is. Maar als je dagelijks flessenwater drinkt, is overstappen op kraanwater een logische eerste stap. Neem bijvoorbeeld een herbruikbare fles mee, liefst van roestvrij staal of glas. Zo verminder je niet alleen je mogelijke inname van microplastics, maar ook je plastic afval.

Ook kraanwater kan microplastics bevatten. Daarom kan een waterfilter nuttig zijn, zeker als je extra voorzichtig wil zijn. Er bestaan filters die NSF/ANSI-gecertificeerd zijn om microplastics te verminderen. Belangrijk: zo’n certificering betekent verminderen, niet volledig verwijderen.

• Drink meestal kraanwater in plaats van water uit plastic wegwerpflessen.
• Gebruik een glazen of stalen drinkfles voor werk, school of onderweg.
• Kies eventueel een onafhankelijk geteste filter die specifiek microplastics kan verminderen.
• Laat geen heet water door een plastic filter lopen, want warmte versnelt de afbraak van plastic.
• Bewaar gefilterd water koel, bijvoorbeeld in de koelkast.

Onderzoek suggereert ook dat kraanwater koken, laten afkoelen en daarna filteren microplastics mogelijk extra kan verminderen. Voor veel gezinnen is dat minder praktisch als dagelijkse gewoonte, maar het toont wel aan dat temperatuur en filtratie een rol spelen.

Bewaar en verwarm voeding zonder plastic

Plastic voedseldozen zijn licht, goedkoop en breken niet snel. Toch is het veiliger om voeding en drank waar mogelijk niet in plastic te bewaren, zeker niet langdurig. Plastic kan afbreken door warmte, zonlicht, zuren en slijtage. Daardoor kunnen microplastics en chemische stoffen gemakkelijker in voedsel terechtkomen.

Let op: ook vermeldingen zoals BPA-vrij of magnetronbestendig zijn geen vrijgeleide. Volgens de experts in het artikel blijft het verstandig om plastic niet te verhitten, ook niet als de verpakking dat technisch gezien toelaat. Dat geldt voor maaltijden in plastic bakjes, water in plastic flessen en zelfs bepaalde theezakjes waarbij plastic wordt gebruikt.

Zie plastic voedselverpakkingen als een soort budget: je kan ze misschien niet volledig vermijden, maar je kan wel bewust kiezen waar je ze gebruikt. Als je bijvoorbeeld onderweg afhankelijk bent van een plastic lunchdoos, kan je thuis overschakelen op glas of roestvrij staal.

• Bewaar restjes in glazen bewaardozen of potten.
• Verwarm eten op een bord of in een glazen schaal, niet in plastic.
• Gebruik plastic wegwerpverpakkingen niet opnieuw voor voeding.
• Hergebruik plastic bakjes liever voor niet-voedsel, zoals knutselmateriaal of kleine spullen.
• Laat plastic verpakkingen niet in de zon of in een warme auto liggen.

Vooral het hergebruiken van wegwerpplastic voor eten en drinken wordt afgeraden. Denk aan afhaalbakjes, wegwerpflessen of zakjes voor moedermelk. Hergebruiken is op zich goed, maar niet wanneer plastic opnieuw in contact komt met voedsel, drank of warmte.

Kleine gewoontes maken het verschil

Microplastics zijn overal, dus perfect plasticvrij leven is niet realistisch. Maar dat hoeft ook niet om vooruitgang te boeken. Begin met de keuzes die je elke dag maakt: wat je drinkt, waarin je eten bewaart en hoe je maaltijden opwarmt.

Praktische aanbeveling: vervang eerst flessenwater door kraanwater in een herbruikbare fles, en schakel daarna stap voor stap over op glazen bewaardozen. Zo verminder je je blootstelling zonder je hele leven om te gooien.