A warm cream kitchen counter in natural morning daylight with an open cupboard showing a stack of plastic storage boxes,
Categorieën: Educatie en wetenschap|Laatst bijgewerkt: 18/10/2026|

BPA mag sinds 20 juli 2026 niet meer in nieuwe voedselverpakking op de EU-markt. En toch kan datzelfde BPA nog tot in 2028 gewoon in de winkelrekken liggen.

Da’s geen fout in de wet. Da’s de overgangstermijn, netjes voorzien in de verordening zelf. Alleen leest bijna niemand de kleine lettertjes.

Wat is er precies verboden?

De basis is Verordening (EU) 2024/3190 van 19 december 2024. Die verbiedt bisfenol A, kortweg BPA, in materialen die met voeding in contact komen.

En dat gaat breder dan de meeste mensen denken. Niet alleen plastic, maar ook vernissen, coatings, drukinkten, lijmen, ionenwisselaarsharsen (korrels die stoffen uit vloeistof filteren, bijvoorbeeld in waterbehandeling), siliconen en rubbers.

In de voorbeelden uit de verordening herken je je eigen keuken:

  • herbruikbare drinkflessen
  • babyzuigflessen
  • borden en mokken
  • bewaardozen
  • blikken en conserven
  • deksels van bokalen

Dat laatste vind ik het interessantste. Veel mensen denken dat BPA een plasticverhaal is, maar het kon ook in de binnencoating van blikken zitten, of in de laag onder een bokaaldeksel. Ook bij een glazen potje is het deksel dus deel van het verhaal.

Wat veranderde er op 20 juli 2026?

Dat was de hoofddeadline. Vanaf die dag mogen de meeste eenmalige én herbruikbare voedselcontactartikelen die met BPA gemaakt zijn niet meer op de EU-markt gebracht worden.

“Op de markt brengen” is juridische taal voor: voor het eerst in de handel brengen. Het slaat dus op wat er nieuw bij komt, niet op wat er al staat.

Daar zit het hele verschil in beleving. Een verbod klinkt als een schakelaar die omgaat. In de praktijk is het een kraan die dichtgaat terwijl de emmer nog leegloopt.

Waarom ligt het dan nog in de winkel?

Omdat de verordening uitdrukkelijk uitlooptermijnen voorziet.

Eenmalige verpakkingen die vóór 20 juli 2026 al op de markt waren, mogen daarna nog 12 maanden gevuld en gesloten worden. En voeding die al verpakt is, mag verkocht worden tot de voorraad op is, zonder einddatum.

Herbruikbare artikelen, zoals bewaardozen en drinkflessen, mogen tot 20 juli 2027 op de markt blijven. Voor sommige artikelen loopt de overgangsperiode zelfs tot 20 januari 2028.

Dus: wat nieuw op de EU-markt komt voor voedselcontact, mag geen BPA meer bevatten, op die uitzonderingen na. Maar een blik of een bokaal die je vandaag koopt, kan perfect legaal uit de oude reeks komen.

Ik vind dat logisch. Je gaat miljoenen blikken soep niet vernietigen. Maar het is wel iets anders dan “BPA is weg”.

Waarom doet Europa dit?

De aanleiding is een herbeoordeling van voedselveiligheidsagentschap EFSA in 2023. Die kwam tot de conclusie dat BPA via voeding een gezondheidsbezorgdheid is voor alle leeftijdsgroepen.

EFSA verlaagde daarbij de tolereerbare dagelijkse inname, de hoeveelheid die je levenslang binnen kan krijgen zonder verwacht risico, van 4 microgram naar 0,2 nanogram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Da’s ongeveer 20.000 keer lager. Met die nieuwe drempel overschreden consumenten met zowel gemiddelde als hoge blootstelling de limiet.

Eén kanttekening hoort daarbij: het Duitse BfR volgde die nieuwe drempel niet en leidde zelf een hogere waarde af. De instituten zijn het dus niet eens over hóe laag de grens moet liggen. Europa koos voor de strenge lijn, en dat is wat nu in de wet staat. Het verbod is een voorzorgsbeslissing op basis van blootstellingsschattingen, geen vaststelling dat BPA bij jou iets veroorzaakt heeft. Hoe dat soort bewijsvoering werkt, lees je in hoe we weten of microplastics onze gezondheid schaden.

Wat kan je er zelf mee?

Aan de rekken niet veel. Aan je eigen kast wel. Het verbod geldt voor wat nieuw op de markt komt, niet voor die drinkfles die al drie jaar in je rugzak zit.

  • Je oudste spullen blijven buiten schot. Een herbruikbare fles of bewaardoos van vóór de deadline mag gewoon in je kast blijven staan. De regel gaat over verkopen, niet over gebruiken.
  • Je ziet het niet aan de verpakking. Aan een conserve of een bokaaldeksel valt niet af te lezen of de coating van voor of na 20 juli 2026 komt.

En nee, je moet je kast niet leeggooien. Vervang op het natuurlijke moment: wanneer een doos stuk, gekrast of vervormd is. Welke keukenspullen dan het eerst aan de beurt zijn, zetten we op een rij in 15 eenvoudige swaps voor minder plastic in je keuken.

De regel is er dus echt. Het schap loopt er alleen een paar jaar achter.

Bronnen

Ontdek Topkwaliteit Plasticvrije producten