Het driehoekje met een cijfer op je plastic potje is geen recyclagebelofte. Het vertelt welk soort plastic het is, niet of het recycleerbaar is.

Ik vind dat nogal een verschil. Je ziet pijltjes die netjes een kringetje maken. Dat oogt als een belofte: dit komt wel weer goed. Maar de informatie achter dat teken is veel beperkter.

Wat betekent het cijfer in het driehoekje?

Het is een materiaalcode: een cijfer dat aangeeft uit welk soort kunststof een product bestaat. De technische naam is resin identification code, afgekort RIC. Volgens het overzicht van het codesysteem zegt het teken, ondanks de gelijkenis met het recyclagesymbool, niet of je het product kan recycleren.

Er zijn dus drie verschillende vragen. Waaruit bestaat dit potje? Kan het gerecycleerd worden? En gebeurt dat uiteindelijk ook? De materiaalcode beantwoordt alleen de eerste. Het cijfer geeft je informatie over het plastic, niet over wat ermee gebeurt zodra jij het weggooit.

Dat betekent ook niet dat je potje níét recycleerbaar is. De code geeft gewoon geen antwoord op die vraag.

Mijn bezwaar zit dus niet bij het cijfer. Weten welk materiaal je vasthebt, is nuttige informatie. Het zijn die pijltjes errond die ik verwarrend vind. Voor een materiaaletiket ziet het er wel erg uit als een mooi afgerond verhaal.

Waar komen die recyclagepijltjes vandaan?

Gary Anderson ontwierp het oorspronkelijke recyclagelogo in 1970. Hij rondde toen zijn master architectuur aan de University of Southern California af en zag een affiche voor een ontwerpwedstrijd.

Die wedstrijd kwam niet van een plasticproducent. De organisator was de Container Corporation of America, toen de grootste papierrecycleerder van de Verenigde Staten. De wedstrijd vond plaats enkele maanden na de eerste Earth Day. Het begon dus bij een student en een papierrecycleerder.

Pas in 1988 introduceerde de Amerikaanse Society of the Plastics Industry het kunststofcodesysteem. Het kreeg de naam Voluntary Plastic Container Coding System: een vrijwillig systeem om plastic verpakkingen te coderen. Achttien jaar na Andersons ontwerp was er zo een materiaalcode die sterk op het recyclagesymbool leek.

Die twee momenten wil ik uit elkaar houden. Het oorspronkelijke logo ontwerpen is niet hetzelfde als vergelijkbare pijltjes op plastic verpakkingen zetten. Anders krijgt die student uit 1970 achteraf wel erg veel verantwoordelijkheid voor wat een industrie jaren later deed.

Waarom kwamen die pijltjes ook op moeilijk recycleerbaar plastic?

Een onderzoek van NPR en PBS Frontline uit 2020 beschrijft hoe leidinggevenden uit de olie- en plasticindustrie vanaf 1989 lobbyden in bijna 40 Amerikaanse staten. Ze wilden het symbool verplicht op alle plastic krijgen. Ook op plastic waarvoor geen economisch rendabele manier van recycleren bestond: recyclage die financieel uit kon.

Dat ging verder dan een vrijwillige materiaalcode. Volgens de reportage steunden ook sommige milieubeschermers het symbool. Zij dachten dat het zou helpen om plastic te scheiden. Niet iedereen die de pijltjes wilde, had dus dezelfde reden.

De economische uitleg van NPR is weinig romantisch: nieuw plastic maken uit olie was goedkoper en eenvoudiger dan plastic maken uit plastic afval. Een pijltje op een verpakking verandert die rekensom niet. Ik vind precies dat het lastige aan zo’n herkenbaar logo: het ziet er eenvoudig uit, terwijl het niets vertelt over die praktische hindernis.

Larry Thomas, voormalig voorzitter van de Society of the Plastics Industry, zei tegen NPR, vertaald: “Als het publiek denkt dat recyclage werkt, zal het zich minder zorgen maken over het milieu.” Industrievertegenwoordiger Steve Russell ontkende in dezelfde reportage dat de industrie het publiek ooit bewust had misleid.

NPR meldde in 2020 ook dat tot dan toe minder dan 10 procent van al het plastic ooit gerecycleerd was. Dat is een historisch totaalcijfer uit die reportage, geen actuele Belgische recyclagegraad of individuele recyclagekans voor jouw potje.

Wat doe je met die informatie aan je vuilnisbak?

Ik zou het cijfer lezen als een materiaaletiket, niet als een sorteerinstructie. Twijfel je waar een verpakking hoort? Raadpleeg dan de actuele instructies van je gemeente of afvalinzamelaar. Laat de vorm van het logo die beslissing niet voor je nemen.

Ook bij een aankoop zijn die pijltjes voor mij geen doorslaggevend argument. “Er staat een recyclagesymbool op” beantwoordt mijn vraag niet. Ik wil liever weten welke concrete informatie er beschikbaar is over de verwerking van die verpakking.

Dus draai dat potje gerust om, maar lees het cijfer voor wat het is. Het materiaal staat erop. De sorteerinstructie zoek ik apart op. Da’s bruikbaarder dan vertrouwen op een mooi kringetje.

Bronnen

• iF Design, interview met Gary Anderson over het ontstaan van het recyclagelogo, 2025.
• Wikipedia, overzicht van het kunststofcodesysteem, met verwijzingen naar SPI en ASTM D7611; bronversie uit het onderzoeksdossier van 10 oktober 2026.
• NPR / PBS Frontline, Laura Sullivan, onderzoek naar de plasticindustrie en de belofte van recyclage, 11 september 2020.