Douchen zonder zeep op je hele lichaam kan zin hebben bij een droge huid. De American Academy of Dermatology (AAD), de Amerikaanse vereniging van dermatologen, adviseert om een milde reiniger alleen te gebruiken waar nodig, zoals onder je oksels en in je liesstreek.

Ik vind dat een nuttiger vertrekpunt dan zoeken naar het perfecte product om je van kop tot teen mee in te zepen. Eerst kijken waar je een reiniger nodig hebt. Dan pas naar het flesje of blok.

Douchen zonder zeep: is alleen water genoeg?

‘Zonder zeep’ kan twee dingen betekenen. Je gebruikt helemaal geen reiniger, alleen water. Of je laat klassieke zeep achterwege en kiest een zeepvrije reiniger. Dat zijn verschillende keuzes.

Het advies van de AAD draait om gericht reinigen, in plaats van automatisch alles inzepen. Gebruik een milde reiniger, alleen waar nodig en net genoeg om schoon te worden. Oksels en lies noemt de vereniging als voorbeelden.

Voor de plekken waar geen reiniger nodig is, betekent dat praktisch: afspoelen met water. Je armen, benen en buik hoeven dus niet automatisch dezelfde behandeling te krijgen als je oksels. De vraag is niet of overal schuim heeft gezeten, maar waar je moet reinigen.

Het is geen oproep om alle reinigers buiten te gooien: waar je echt vuil of zweet hebt, blijft een milde reiniger nuttig. Ik zou er dus geen alles-of-nietsproject van maken.

Waarom kan zeep je huid uitdrogen?

Wassen neemt niet alleen weg wat je kwijt wilt. Arts Robert H. Shmerling legt bij Harvard Health uit dat wassen, zeker met heet water, ook beschermend huidvet en nuttige bacteriën kan verwijderen. Je huid kan daardoor droog, geïrriteerd of jeukerig worden.

Daarnaast speelt de pH mee: een maat voor hoe zuur of alkalisch iets is. Alkalisch is het tegenovergestelde van zuur. In een onderzoek van Tarun en collega’s uit 2014 hadden 53 van de 64 onderzochte zepen op de Indiase markt een pH van 9–10. De auteurs beschrijven gezonde huid als licht zuur, met een pH van 5,4–5,9.

In datzelfde artikel leggen ze uit dat een hogere pH van de reiniger de huid-pH kan verhogen. Dat kan meer uitdroging en irritatie geven. Het verschil tussen je huid en je zeep is dus niet zomaar een cijfer op papier.

Volgens dermatoloog Amanda Oakley op DermNet kunnen zeepvrije reinigers, ook syndets genoemd, op pH 5,5 worden ingesteld. Ze drogen minder uit dan klassieke zeep. Wil je weten hoe je zulke producten herkent? Dat leg ik uit in Zeep zonder zeep: wat is het en hoe herken je het?

Moet je dan ook minder vaak douchen?

Minder plekken inzepen, minder product gebruiken en minder vaak douchen zijn drie verschillende keuzes. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te maken.

Volgens Harvard Health suggereren experts dat een paar keer per week douchen voor de meeste mensen genoeg is. Shmerling schrijft ook dat korte douches van drie of vier minuten, met aandacht voor oksels en lies, kunnen volstaan.

De AAD adviseert bij een droge huid om baden en douchen tot vijf tot tien minuten te beperken, met warm in plaats van heet water. De adviezen geven dus niet exact dezelfde duur, maar sturen allebei richting korter wassen.

Ik zou daar geen wedstrijd ‘zo weinig mogelijk douchen’ van maken. Sta je graag dagelijks onder de douche? Dan zou ik eerst kijken naar de temperatuur, de duur en hoeveel reiniger je gebruikt. Dat lijkt me werkbaarder dan je hele routine ineens omgooien.

Hoe pak je dat praktisch aan bij een droge huid?

De AAD bundelt haar advies voor een droge huid in een eenvoudige aanpak. Dit zijn de stappen voor tijdens en meteen na je douche:

1. Hou het kort: douche vijf tot tien minuten met warm, niet heet water.
2. Reinig gericht: gebruik een milde reiniger alleen waar nodig, bijvoorbeeld onder je oksels en in je liesstreek.
3. Gebruik net genoeg: doseer wat nodig is om schoon te worden.
4. Dep je huid droog: stevig wrijven kan een erg droge huid irriteren.
5. Smeer meteen: breng na het droogdeppen een parfumvrije hydraterende crème aan.

Twijfel je tussen een blok en een vloeibaar product? Lees dan Douchezeep of douchegel? Dat is een andere afweging dan hoeveel van je lichaam je ermee wast.

Wil je producten bekijken? In onze winkel vind je vaste zeep en body wash bars, waaronder de HappySoaps Baby & Kids Shampoo & Body Wash Bar Aloë You Vera Much: een zeepvrije bar, die reinigt met een milde reiniger op basis van kokos in plaats van met klassieke zeep. Hij bevat wel parfum.

En als je eczeem hebt?

De NHS raadt bij atopisch eczeem aan om met een emolliënt te wassen in plaats van met zeep, omdat zeep eczeem erger kan maken. Een emolliënt is een hydraterend verzorgingsmiddel; bepaalde middelen kun je ook gebruiken om je huid te wassen.

Vraag bij eczeem of een andere huidaandoening aan je huisarts, dermatoloog of apotheker welk wasproduct geschikt is. Zelf zou ik niet steeds verder experimenteren met wat ik nog kan schrappen. Het doel is een verzorgde huid, niet een zo leeg mogelijke badkamer.

Bronnen

• American Academy of Dermatology — Tips van dermatologen bij een droge huid.
• Harvard Health Publishing, Robert H. Shmerling — Is dagelijks douchen nodig? (2021).
• Indian Journal of Dermatology, Tarun J. e.a. — Onderzoek naar de pH van zepen en shampoos voor huid- en haarverzorging (2014).
• DermNet, dr. Amanda Oakley — Zepen en reinigers (1999).
• NHS — Behandeling van atopisch eczeem.