Microplastics zitten vandaag in water, bodem en levende organismen. De achttienjarige Ierse studente Arya Satheesh ontwikkelde daarom Eco Purge: een plantaardige bioplastic die niet alleen biologisch afbreekt, maar tegelijk enzymen vrijgeeft die bestaande microplastics kunnen aanpakken.

Van microplasticdetectie naar een actieve oplossing

Microplastics zijn plasticdeeltjes kleiner dan vijf millimeter. Ze verspreiden zich gemakkelijk door ecosystemen en kunnen zware metalen en synthetische chemicaliën opnemen. Wanneer mensen of dieren zulke deeltjes binnenkrijgen, kunnen ze ontstekingsreacties veroorzaken, de spijsvertering verstoren en chemische additieven in weefsels vrijgeven.

Ook hun aanwezigheid in het menselijk lichaam baart onderzoekers zorgen. Een studie uit 2025 suggereerde dat het menselijk brein tot ongeveer een lepel microplastics kan bevatten. De gemeten concentraties in hersenweefsel lagen in 2024 ongeveer 50 procent hoger dan in 2016. Verder onderzoek moet verduidelijken wat dat precies betekent voor onze gezondheid.

Satheesh werkte aanvankelijk aan een slim toestel om verontreinigingen in drinkwater op te sporen. Ze besefte echter dat detectie alleen het probleem niet oplost. Wereldwijd wordt jaarlijks ongeveer 507 miljoen ton plastic geproduceerd, terwijl slechts 9 procent wordt gerecycleerd. Daarom ging ze op zoek naar een materiaal dat zelf deel van de oplossing kon worden.

Zo werkt Eco Purge

Eco Purge is gemaakt op plantaardige basis en ontworpen om na afdanking binnen maximaal twee weken biologisch af te breken. Tijdens dat proces komen ingebouwde enzymen vrij. Die enzymen kunnen bepaalde microplastics in de omliggende bodem of het water afbreken. De innovatie verschilt daarmee van gewone bioplastics, die vooral bedoeld zijn om minder nieuw, blijvend plastic afval te veroorzaken.

Voor haar eerste proeven plaatste Satheesh een afgemeten hoeveelheid microplastics samen met Eco Purge in aarde, zoet water en zout water. Ze volgde de testomgevingen zes weken lang. Aan het einde waren zowel het materiaal als de toegevoegde microplasticverontreiniging afgebroken. Dat leverde een veelbelovend bewijs op dat het basisidee kan werken.

De ontwikkeling verliep stap voor stap:

• Satheesh tekende eerst een volledig ontwerp uit.
• Onderzoeksinstellingen hielpen haar aan gespecialiseerde enzymen uit Denemarken en Duitsland.
• Met begeleiding werkte ze aan een betaalbaarder en schaalbaar prototype.
• Eco Purge won de Europese categorie van de Earth Prize 2026, met 12.500 dollar steun voor verder onderzoek.

Veelbelovend, maar nog geen wondermiddel

Eco Purge richt zich voorlopig op plastics die van PET afkomstig zijn. Enzymen werken namelijk als een sleutel die slechts op een bepaald slot past. Eén enzym kan dus niet automatisch de complexe mix van plasticsoorten in het milieu afbreken. In open zee kunnen de enzymen bovendien sterk verdunnen, waardoor ze minder lang contact hebben met microplastics.

Ook productie op grote schaal vormt een uitdaging. Klassieke plasticverwerking gebruikt hoge temperaturen, terwijl biologische enzymen meestal gevoelig zijn voor hitte. De productie van voldoende enzymen kan daarnaast duur zijn. Drie milligram van het benodigde enzym kostte tijdens de eerste onderzoeksfase ongeveer 2.500 dollar. Gesloten systemen, zoals industriële composteerinstallaties, lijken daarom voorlopig realistischer dan toepassing in de oceaan.

Dat maakt Eco Purge niet minder interessant. Het concept toont hoe materialen in de toekomst meer kunnen doen dan alleen verdwijnen. Ze zouden actief kunnen bijdragen aan het opruimen van bestaande vervuiling. Satheesh hoopt dat producenten van verpakkingen, bioplastics en vuilniszakken het materiaal binnen vijf jaar kunnen gebruiken.

Tot zulke innovaties breed beschikbaar zijn, blijft voorkomen de beste aanpak. Kies herbruikbare verpakkingen, vermijd onnodig wegwerpplastic, sorteer correct en beschouw bioplastic nooit automatisch als thuis composteerbaar. Nieuwe technologie kan helpen, maar minder plastic gebruiken blijft de meest directe manier om nieuwe microplastics te vermijden.