Een papieren koffiebeker lijkt misschien een plasticvrije keuze, maar aan de binnenkant zit meestal een dunne kunststoflaag. Die voorkomt dat de beker gaat lekken en zorgt ervoor dat hij stevig blijft. Onderzoek toont aan dat deze bekleding bij contact met hete vloeistof miljoenen micro- en nanoplasticdeeltjes kan afgeven aan je koffie of thee.

Ook een papieren beker bevat plastic

Onderzoekers testten wegwerpbekers met twee verschillende soorten kunststof aan de binnenkant. Sommige bekers hadden een traditionele bekleding van polyethyleen (PE), een plastic op basis van fossiele grondstoffen. Andere waren bekleed met polymelkzuur (PLA), een biologisch afbreekbaar plastic dat doorgaans uit hernieuwbare grondstoffen wordt gemaakt.

Beide soorten bekers gaven plasticdeeltjes af wanneer ze met heet water werden gevuld. De metingen brachten opvallende aantallen nanodeeltjes aan het licht:

• Bekers met een PLA-bekleding gaven ongeveer 4,3 miljoen nanodeeltjes per milliliter af.
• Bekers met een PE-bekleding gaven ongeveer 2,7 miljoen deeltjes per milliliter af.
• De totale massa aan vrijgekomen plasticdeeltjes lag bij PLA-bekers ongeveer twaalf keer hoger dan bij PE-bekers.

Nanoplastics zijn bijzonder klein: de gemeten deeltjes kunnen ongeveer duizend keer dunner zijn dan een menselijke haar. Door hun microscopische formaat zie, proef of voel je ze niet in je drankje. Een beker die aan de buitenkant hoofdzakelijk uit papier bestaat, is dus niet automatisch plasticvrij.

Biologisch afbreekbaar betekent niet zonder blootstelling

PLA wordt vaak voorgesteld als een milieuvriendelijker alternatief voor klassiek plastic. Biologisch afbreekbaar betekent echter niet dat het materiaal tijdens het gebruik geen deeltjes kan loslaten. De resultaten tonen juist aan dat ook de prestaties bij alledaags gebruik belangrijk zijn, zeker wanneer een materiaal rechtstreeks in contact komt met warme voeding of dranken.

Dat betekent niet dat PLA per definitie onveilig is of dat je nooit meer uit een papieren beker mag drinken. De mogelijke gevolgen van micro- en nanoplastics voor de menselijke gezondheid zijn nog onvoldoende duidelijk. Wel groeit het bewijs dat nieuwe plastic producten voor voedselbewaring en -bereiding een vaak onderschatte bron van blootstelling via inslikken kunnen zijn.

De vaststelling is daarom vooral een reden om voedselverpakkingen breder te beoordelen. Niet alleen de herkomst, recycleerbaarheid of afbreekbaarheid van een materiaal telt. Ook de hoeveelheid deeltjes die tijdens normaal gebruik vrijkomt, verdient aandacht.

Zo beperk je plasticdeeltjes in warme dranken

Je hebt als consument niet altijd zicht op de bekleding van een meeneembeker. Duidelijke etiketten zouden helpen om te weten of een beker PE, PLA of een ander materiaal bevat. Ook veiligheidsrichtlijnen en standaardtests voor de afgifte van micro- en nanoplastics kunnen fabrikanten stimuleren om betere bekledingen te ontwikkelen.

In afwachting daarvan kun je met enkele eenvoudige gewoontes je gebruik van plastic bekers verminderen:

• Neem een herbruikbare beker mee wanneer je koffie of thee afhaalt. Kies een duurzaam model dat geschikt is voor hete dranken.
• Drink ter plaatse uit een gewone kop als die mogelijkheid bestaat. Zo vermijd je meteen een wegwerpverpakking.
• Vraag naar het materiaal van de binnenbekleding. Ook wanneer het antwoord niet direct beschikbaar is, maak je duidelijk dat transparantie belangrijk is.
• Laat je niet alleen leiden door termen als biologisch afbreekbaar. Kijk ook naar hergebruik, levensduur en het veilige gebruik van het product.
• Gebruik wegwerpbekers bewust wanneer een herbruikbaar alternatief niet haalbaar is, zonder je onnodig zorgen te maken over een uitzonderlijk gebruik.

Een betere meeneembeker vraagt uiteindelijk om een combinatie van degelijk productontwerp, heldere informatie en passende regelgeving. Voor jezelf is de eenvoudigste stap duidelijk: kies waar mogelijk voor een herbruikbare beker of een gewone kop. Daarmee beperk je zowel je mogelijke blootstelling aan plasticdeeltjes als de hoeveelheid afval.