Plasticvervuiling blijft niet buiten ons lichaam: minuscule deeltjes kunnen via lucht, water en voeding in onze bloedbaan terechtkomen. Een nieuwe studie vond micro- en nanoplastics in het kransslagaderbloed van 84% van de onderzochte patiënten met een ernstig hartinfarct. Dat is opvallend, maar het bewijst nog niet dat plastic een infarct veroorzaakt.

Plasticdeeltjes in het bloed rond het hart

Onderzoekers analyseerden het bloed van 61 patiënten in twee Italiaanse ziekenhuizen. De deelnemers hadden een ernstig hartinfarct, chronische ischemische hartziekte of kransslagaders die normaal leken. Er werd zowel bloed afgenomen uit de bloedvaten die het hart van zuurstof voorzien als uit andere delen van het lichaam. Zo konden de wetenschappers gericht nagaan of plasticdeeltjes ook in de kransslagadercirculatie aanwezig waren.

Bij 84% van de patiënten met de ernstigste vorm van hartinfarct werden micro- of nanoplastics gevonden. Bij mensen met chronische ischemische hartziekte was dat 40%, tegenover 32% bij deelnemers met ogenschijnlijk normale kransslagaders. De hartinfarctgroep droeg bovendien een grotere verscheidenheid aan plastics in het bloed. Polyethyleen, een veelgebruikte kunststof in verpakkingen en consumentenproducten, kwam het vaakst voor.

Microplastics zijn doorgaans kleiner dan 5 millimeter. Nanoplastics zijn nog veel kleiner — minder dan 1 micrometer — en kunnen daardoor mogelijk met cellen en weefsels in contact komen. Plasticdeeltjes zijn eerder al aangetroffen in menselijk bloed, longweefsel, placenta, moedermelk en vetophopingen in slagaders.

Roken en luchtvervuiling als mogelijke toegangswegen

De onderzoekers bekeken ook het rookverleden en de blootstelling aan fijnstof, meer bepaald PM2,5. Rokers hadden zes keer meer kans om microplastics in hun bloed te hebben dan niet-rokers. Ook langdurige blootstelling aan hogere concentraties luchtvervuiling hing samen met een grotere kans op plasticdeeltjes in de bloedbaan.

Alle patiënten die rookten én aan meer luchtvervuiling waren blootgesteld, testten positief op plasticdeeltjes. Bij mensen die niet rookten en geen hogere blootstelling aan luchtvervuiling hadden, daalde dat aandeel tot 12,5%. Dat ondersteunt de hypothese dat zeer kleine plasticdeeltjes via de longen in het bloed kunnen belanden.

• Tabaksrook kan de longen beschadigen en mogelijk de doorgang van deeltjes vergemakkelijken.
• Fijnstof kan plasticdeeltjes bevatten of samen met andere vervuilende stoffen worden ingeademd.
• Lucht, water en voeding blijven daarnaast belangrijke dagelijkse blootstellingsroutes.

Bij de hartinfarctpatiënten werden ook hogere waarden gemeten van ontstekingsstoffen zoals tumornecrosefactor-alfa en interleukine-6. Experimenteel onderzoek wijst erop dat micro- en nanoplastics oxidatieve stress, ontsteking en een verstoorde werking van de bloedvatwand kunnen bevorderen. Toch blijft verder onderzoek nodig om oorzaak en gevolg vast te stellen.

Wat kun je zelf doen?

De studie is klein en toont een verband, geen rechtstreeks oorzakelijk bewijs. Je hoeft dus niet te besluiten dat elk contact met plastic tot hartproblemen leidt. Wel past het onderzoek in een groeiende hoeveelheid aanwijzingen dat milieuvervuiling mogelijk meeweegt in onze cardiovasculaire gezondheid.

• Stop met roken en vermijd passief roken. Dat blijft een van de krachtigste manieren om je hart en longen te beschermen.
• Controleer de luchtkwaliteit en beperk zware inspanningen langs drukke wegen op dagen met veel fijnstof.
• Verlucht slim: open ramen bij voorkeur buiten de verkeersspits en maak stof binnenshuis vochtig schoon.
• Verminder wegwerpplastic door herbruikbare glazen of roestvrijstalen flessen, bewaardozen en boodschappentassen te gebruiken.
• Verwarm eten niet in plastic, zeker niet wanneer een verpakking beschadigd is of daar niet voor bedoeld werd.

Plastic vermijden is geen vervanging voor medische opvolging, beweging, gezonde voeding of controle van bloeddruk en cholesterol. Het is wel een zinvolle extra stap binnen een bredere aanpak: minder roken, schonere lucht en minder plasticvervuiling beschermen zowel het milieu als mogelijk onze gezondheid.