Voor microplastics in cosmetica is er een Europese regel en liggen de einddata vast. Voor make-up loopt de overgangsperiode wel tot en met 16 oktober 2035: twaalf jaar na de start van de beperking.
Ik vind die vaste einddata goed nieuws. Maar om te weten wat vandaag nog in de winkel mag liggen, heb je meer aan de kalender dan aan de kop ‘microplastics verboden’.
Zijn microplastics in cosmetica nu verboden of niet?
Er geldt een beperking, met overgangstermijnen. De Europese regel voor bewust toegevoegde microplastics geldt sinds 17 oktober 2023. Verschillende productgroepen kregen extra tijd. Tot het einde van hun overgangsperiode mogen de betrokken producten nog verkocht worden.
De regel heet Verordening (EU) 2023/2055. De Europese Commissie geeft voor cosmetica deze einddata, telkens inclusief de laatste dag:
- Tot en met 16 oktober 2027: afspoelbare cosmetica, zoals shampoo en douchegel. Dat zijn producten die je na gebruik weer afspoelt.
- Tot en met 16 oktober 2029: cosmetica die je laat zitten, zoals bodylotion. In de regeling heet die categorie ‘leave-on’.
- Tot en met 16 oktober 2035: make-up, lip- en nagelcosmetica. Die groep heeft een eigen, langere overgangsperiode.
Op 30 oktober 2026 is dat voor afspoelbare cosmetica nog bijna een jaar. Voor make-up nog ongeveer negen jaar. Het verschil tussen die twee vind ik opvallend: dezelfde beperking, maar een heel andere deadline.
Shampoo en make-up worden daarmee niet als product verboden. De beperking gaat over de betrokken bewust toegevoegde microplastics in de samenstelling. Je hoeft dus niet op zoek naar een vervanger voor make-up, maar naar informatie over wat erin zit.
Wat bedoelt de EU precies met microplastics?
De wettelijke term is synthetische polymeer-microdeeltjes: kleine, vaste deeltjes van synthetisch materiaal. ‘Polymeren’ is hier de technische naam voor de materialen waaruit die deeltjes bestaan.
De Plastic Soup Foundation wijst op een belangrijk verschil in definities. Het Europees Agentschap voor chemische stoffen, ECHA, telt alleen vaste polymeren mee. De organisatie gebruikt zelf een ruimere definitie, met ook vloeibare, halfvloeibare en wateroplosbare varianten.
Ook ‘bewust toegevoegd’ is belangrijk. De Europese beperking gaat over die deeltjes op zichzelf of bewust toegevoegd aan mengsels. Bij cosmetica hebben we het dus over ingrediënten, niet over de plastic fles rond je shampoo.
Waar komt dat cijfer van 87% dan vandaan?
Volgens de Plastic Soup Foundation bevatte 87% van de onderzochte cosmeticaproducten microplastics volgens haar ruime definitie. Het onderzoek uit 2022 ging over een databank met 7.704 producten van tien grote cosmeticamerken. De organisatie gebruikte gegevens die ze met de app Beat the Microbead verzamelde.
Dat percentage gaat dus over die databank en die definitie. Het betekent niet dat 87% van de shampoos vaste plasticdeeltjes bevat, of dat 87% van de cosmetica de Europese regel overtreedt. Het beschrijft ook niet het Belgische winkelschap van oktober 2026.
Ik vind het vooral een goede aanleiding om bij de claim ‘zonder microplastics’ één concrete vraag te stellen: welke definitie gebruikt de fabrikant? Alleen de vaste deeltjes uit de wettelijke definitie, of ook de andere vormen die de Plastic Soup Foundation meetelt? Dat is nuttiger dan alleen dat grote percentage onthouden.
Wat kan je vandaag zelf controleren?
Begin bij wat je elke dag afspoelt, bijvoorbeeld je shampoo. Een vaste shampoo zonder plastic verpakking haalt de plastic fles weg. Kijk daarnaast de ingrediëntenlijst op de productpagina na: voor de inhoud kijk ik naar de samenstelling, niet alleen naar de vorm.
Product en verpakking bekijk ik apart, zoals in onze Plasticvrij-check. Wil je ook je conditioner bekijken? Lees dan verder over het kiezen en gebruiken van een conditioner bar.
Ik zou beginnen bij je volgende aankoop, niet bij het vervangen van je hele badkamer. Eén dagelijks product, de ingrediëntenlijst erbij, en uitleg vragen als een claim onduidelijk blijft.
Bronnen
- Europese Commissie — Verordening (EU) 2023/2055: beperking van bewust aan producten toegevoegde microplastics — 2025.
- Plastic Soup Foundation — Bijna 9 op de 10 producten van grote cosmeticamerken bevatten microplastics — 2022.
