Microplastics zijn al aangetroffen in onder meer bloed, botten en hersenen. Nu blijkt dat ook onze slagaders niet aan deze vervuiling ontsnappen: in zeventien onderzochte menselijke slagaderstalen werden telkens microplastics gevonden.

De resultaten roepen belangrijke vragen op over mogelijke gevolgen voor hart en bloedvaten. Tegelijk is voorzichtigheid nodig: de aanwezigheid van plastic bewijst nog niet dat het rechtstreeks hart- en vaatziekten veroorzaakt.

Plasticdeeltjes in verschillende soorten slagaders

Onderzoekers van de Capital Medical University in China analyseerden slagaderweefsel dat tijdens chirurgische ingrepen was verzameld. Ze onderzochten stalen van kransslagaders, halsslagaders en de aorta. In elk van de zeventien stalen waren microplastics aanwezig, bovendien in relatief hogere concentraties dan eerder in bloed werden gemeten.

De krans- en halsslagaders met gevaarlijke vetophopingen bevatten ongeveer dubbel zoveel microplastics als de onderzochte aortastalen zonder zulke plaques. Bij atherosclerose hopen vetten en andere stoffen zich op in de vaatwand, waardoor de slagader vernauwt. Dat verhoogt het risico op een hartaanval of beroerte.

Dit verschil vormt een mogelijk signaal, maar nog geen bewijs van een oorzakelijk verband. Het type slagader, de plaats in het lichaam en andere gezondheidsfactoren kunnen eveneens invloed hebben op de gemeten hoeveelheid plastic. Grotere studies moeten uitwijzen of microplastics bijdragen aan plaquevorming, zich eerder ophopen in beschadigd weefsel of beide.

PET was veruit het meest aangetroffen plastic: polyethyleentereftalaat vertegenwoordigde 73,7 procent van het gedetecteerde plastic. PET wordt veel gebruikt in drankflessen, voedselverpakkingen en synthetische kleding.

Wat weten we over de gezondheidsrisico’s?

Hoe microplastics het menselijk lichaam precies beïnvloeden, wordt nog onderzocht. Dierstudies wijzen op verschillende mogelijke mechanismen. Plasticdeeltjes kunnen oxidatieve stress en celschade veroorzaken, de energie- en vetstofwisseling verstoren en ontstekingsreacties van het immuunsysteem uitlokken. Zulke bevindingen kunnen niet automatisch naar mensen worden vertaald, maar geven wel aan welke effecten verder onderzocht moeten worden.

Een tweede studie uit 2024 volgde 257 patiënten gedurende 34 maanden. Bij bijna 60 procent werd een meetbare hoeveelheid polyethyleen gevonden in plaques van de slagaders. Mensen met hogere niveaus van microplastics hadden tijdens de opvolgperiode vaker een hartaanval of beroerte.

Ook hier gaat het om een verband en niet noodzakelijk om oorzaak en gevolg. Leeftijd, voeding, roken, beweging en bestaande aandoeningen spelen eveneens een rol bij hart- en vaatziekten. De resultaten versterken wel de bezorgdheid en maken uitgebreider onderzoek naar langdurige blootstelling dringend nodig.

Hoe beperk je je dagelijkse blootstelling?

Microplastics kunnen vermoedelijk via meerdere routes in het lichaam komen. We slikken ze in via eten en drinken en ademen ze in vanuit de lucht. Daarna kunnen kleine deeltjes mogelijk tussen of door cellen bewegen, de bloedbaan bereiken en uiteindelijk in weefsels terechtkomen.

Plastic volledig vermijden is in het moderne leven bijna onmogelijk. Je kunt je blootstelling wel stap voor stap verkleinen:

• Kies vaker voor kraantjeswater in een herbruikbare fles van glas of roestvrij staal, in plaats van water uit PET-flessen.
• Bewaar en verwarm voeding in glas of keramiek. Warmte en slijtage kunnen ervoor zorgen dat plastic verpakkingen meer kleine deeltjes afgeven.
• Beperk sterk verpakte producten en neem waar mogelijk verse voeding of producten in papier, glas of statiegeldverpakkingen.
• Was synthetische kleding minder vaak en op lagere temperatuur. Een volle wastrommel, een waszak of een filter voor microvezels kan vezelverlies helpen beperken.
• Verwijder stof met een vochtige doek en verlucht je woning regelmatig. Huisstof kan plasticvezels uit textiel, tapijten en meubels bevatten.
• Vermijd beschadigde plastic drinkflessen en bewaardozen. Vervang materiaal dat sterk bekrast, broos of versleten is.

Deze maatregelen bieden geen garantie dat er geen microplastics in je lichaam terechtkomen. Ze verminderen wel enkele alledaagse contactmomenten en helpen tegelijk de vraag naar wegwerpplastic terug te dringen.

De vondst in alle onderzochte slagaders is een duidelijk signaal dat plasticvervuiling ook een gezondheidsvraagstuk is. Kies daarom haalbare aanpassingen, zonder paniek, en combineer ze met bewezen gewoonten voor gezonde bloedvaten: niet roken, voldoende bewegen en evenwichtig eten.