Je kauwgom kan een basis van synthetisch rubber uit aardolie hebben. Waarop zit je dan eigenlijk te kauwen?

Ik wil niet alleen weten welke smaak erin zit, maar ook waar die gombasis van gemaakt is. De American Chemical Society (ACS), een Amerikaanse chemievereniging, beschrijft twee mogelijkheden: een natuurlijke basis van plantaardig materiaal, zoals chicle of ander boomsap, en een synthetische rubberbasis uit aardolie. Dat zegt me meer dan alleen het woord ‘gombasis’. En het roept een tweede vraag op: hoe zijn we van boomsap bij aardolie beland?

Was kauwgom vroeger echt gemaakt van boomhars?

Ja. Chicle werd al eeuwen gekauwd in het zuiden van Mexico en in Centraal-Amerika. Het komt uit de sapodillaboom. Smithsonian Magazine beschrijft chicle als een hars uit die boom.

De Maya’s en de Azteken verzamelden het door gericht in de schors te snijden. De Maya’s kookten en droogden het tot ‘cha’, waarop ze kauwden. Het idee om iets uit een boom te halen en erop te kauwen, bestond dus lang vóór de commerciële kauwgom.

Later ging de Amerikaanse uitvinder Thomas Adams Sr. met chicle aan de slag. Hij kookte het en rolde er met de hand stukjes kauwgom van. Volgens het historische overzicht van Smithsonian was de eerste partij in de plaatselijke apotheek binnen enkele uren uitverkocht.

Ik vind vooral dat handrollen een mooi detail. De boom was hier geen versiering op een verpakking: hij leverde het materiaal waarop mensen kauwden.

Waarom stapten fabrikanten over op synthetisch rubber?

In de jaren 1920 kauwde de gemiddelde Amerikaan volgens Smithsonian 105 staafjes kauwgom per jaar. Om meer chicle te winnen, gebruikten oogsters methoden die de bomen zwaar beschadigden.

Tegen het midden van de jaren 1930 hadden die niet-duurzame oogstmethoden minstens een kwart van de sapodillabomen in Mexico gedood. Het probleem was dus niet simpelweg dat de bomen te weinig leverden. Ook de manier waarop mensen het materiaal eruit haalden, liep fout.

Fabrikanten begonnen over te stappen op goedkopere synthetische basissen, gemaakt van aardolie, was en andere stoffen. Niet langer noodzakelijk materiaal uit een boom, maar ook een industrieel gemaakte samenstelling. De prijs speelde dus mee in die overstap.

In 1980 importeerden de Verenigde Staten geen chicle meer uit Mexico. Zo beschrijft Smithsonian de verandering: van chicle uit Mexico naar goedkopere synthetische alternatieven voor fabrikanten.

Voor mij prikt die geschiedenis ook door het idee dat ‘uit een boom’ vanzelf een mooi verhaal is. Ik wil weten waar een materiaal vandaan komt, maar ook hoe het gewonnen wordt. Dat zijn twee verschillende vragen.

Is kauwgom dan plastic, en is dat ongezond?

‘Je kauwt op plastic’ klinkt lekker scherp. Ik vind ‘synthetisch rubber uit aardolie’ concreter: dat is het materiaal dat de ACS beschrijft voor synthetische gombasissen. Dezelfde bron noemt natuurlijke basissen van chicle of ander boomsap.

Wat een synthetische basis precies met je lichaam doet, laat ik hier open. Weten waarop je kauwt, vind ik al reden genoeg om het te vragen.

Hoe kom je te weten wat er in jouw gombasis zit?

Ik zou het merk rechtstreeks vragen: waaruit bestaat de gombasis van dit product? Niet ‘is jullie kauwgom natuurlijk?’, maar ‘welke materialen gebruiken jullie?’. Ik heb liever een samenstelling dan een antwoord dat vooral goed klinkt.

Je kunt bijvoorbeeld deze vragen stellen:

• Gebruiken jullie chicle, ander boomsap of een synthetische rubberbasis?
• Gebruiken jullie in de gombasis materialen op basis van aardolie?
• Geldt dat antwoord voor deze specifieke smaak en variant?

Zoek je een plantaardige basis, dan zijn chicle en ander boomsap de materialen waarnaar je volgens het ACS-onderscheid kunt vragen.

Ik zou de naam, smaak en variant van de kauwgom meesturen. Dan stel je geen algemene vraag over kauwgom, maar over het stukje dat jij koopt. Eerst weten waarop je kauwt. Dat lijkt me een prima begin.

Bronnen

• Smithsonian Magazine, Amanda Fiegl — Een korte geschiedenis van kauwgom (2009), gebaseerd op het boek Chicle van Jennifer P. Mathews.
• American Chemical Society — Kauwgom kan microplastics afgeven in de mond (2025), persbericht. Hier gebruikt voor het onderscheid tussen natuurlijke en synthetische gombasissen.