PFHxA verving vaak het al verboden PFOA — nu wordt ook die vervanger beperkt. Sinds 10 oktober 2026 gelden beperkingen voor PFHxA in onder meer kleding, schoenen en cosmetica.

Die vervangingsgeschiedenis komt van de Europese Commissie. PFHxA en PFOA behoren allebei tot PFAS: chemische stoffen die niet natuurlijk afbreken. Ik vind dat het opvallendste aan dit verhaal. Eén verboden stof eruit klinkt als een oplossing. Maar wat kwam ervoor in de plaats?

Waarom wordt de vervanger nu ook beperkt?

Volgens de Commissie breekt PFHxA niet natuurlijk af en kan de stof zich in het milieu verplaatsen. Ze wijst op vervuiling van bodem en water en noemt de risico’s voor mens en milieu onaanvaardbaar. Daarom beperkt ze de verkoop en het gebruik in een reeks toepassingen.

Voor mij maakt dat een vermelding als ‘PFOA-vrij’ vooral een begin van een gesprek. De Commissie zegt immers dat PFHxA vaak als vervanger werd gebruikt. ‘Zonder PFOA’ zegt dus alleen iets over die ene stof, niet over alle andere PFAS.

Mijn vraag bij zo’n vermelding zou zijn: fijn dat die stof er niet in zit, maar welke stof of behandeling gebruiken jullie dan wél? Niet alleen de afwezigheid van PFOA interesseert me. Ik wil ook weten wat de vervanger is.

Wat heeft dit met het laagje op een regenjas te maken?

Van der Veen en collega’s onderzochten in 2022 kledingtextiel met bepaalde fluorhoudende polymeren: lange molecuulketens met fluorhoudende zijtakken. Zulke behandelingen maken outdoorkleding water- en vuilafstotend.

Het interessante is wat er gebeurde toen het behandelde textiel verouderde. In de onderzochte verouderde stalen stelden de onderzoekers de vorming van PFHxA vast. Die stof kan bij zulke behandelingen dus ook tijdens veroudering ontstaan.

Dat maakt de vraag naar de vervanger nog interessanter. Het gaat niet alleen om wat er aanvankelijk in een behandeling zit. Ook wat er later uit ontstaat, telt mee. Voor mij is dat het belangrijkste inzicht uit deze studie naast het nieuws over de beperking.

Wat dit niet vertelt: welke stoffen in jouw jas zitten, of wat het dragen ervan met jouw gezondheid doet. De studie onderzocht specifieke behandelde stoffen; de Commissiebron geeft geen metingen of gezondheidsuitkomsten voor jouw product. Waterdruppels op een mouw zijn geen chemische test.

Wat geldt er precies sinds 10 oktober 2026?

De regel zelf is niet nieuw. Volgens de samenvatting van Bureau Veritas werd Verordening (EU) 2024/2462 al op 20 september 2024 gepubliceerd. Ze wijzigt REACH, de Europese regels voor chemische stoffen. Sinds 10 oktober 2026 gelden de beperkingen voor deze categorieën:

• Textiel, leder, bont en huiden in kleding en bijbehorende accessoires.
• Schoenen voor het brede publiek.
• Papier en karton dat met voedsel in contact komt.
• Mengsels voor consumenten, zoals waterafstotende sprays.
• Cosmetische producten.

De Commissie noemt onder meer regenjassen, pizzadozen, waterafstotende sprays en huidverzorgingsproducten als voorbeelden van toepassingen. Zo wordt de lijst wat herkenbaarder: niet alleen een regel voor chemische stoffen, maar ook voor spullen die je koopt.

‘Verboden’ betekent hier niet dat er helemaal niets aanwezig mag zijn. Bureau Veritas vermeldt deze concentratielimieten:

• Maximaal 0,025 milligram per kilogram voor PFHxA en zijn zouten.
• Maximaal 1 milligram per kilogram voor PFHxA-verwante verbindingen, samengeteld.

Het gaat dus om grenswaarden voor PFHxA en de bijbehorende stoffen, niet om een algemeen verbod op alle PFAS. Voldoen aan deze grenzen is niet hetzelfde als PFAS-vrij zijn.

Ook de datums verschillen per toepassing. Voor bepaalde blusschuimen geldt de beperking sinds 10 april 2026. Ander textiel, dat niet voor kleding wordt gebruikt, volgt op 10 oktober 2027. Voor blusschuim voor de burgerluchtvaart is de datum 10 oktober 2029, volgens hetzelfde overzicht van Bureau Veritas.

Toepassingen zoals halfgeleiders, batterijen en brandstofcellen voor groene waterstof vallen volgens de Commissie buiten deze beperking.

Voor voedselverpakking is er al een apart artikel: PFAS in voedselverpakking: wat geldt sinds 12 augustus. Dat behandelt een andere regel. Ik zou die tijdlijn niet op één hoop gooien met deze PFHxA-beperking onder REACH.

Wat kan je hier als consument mee?

Ik zou beginnen bij de productinformatie, niet bij de vuilnisbak. Bij een volgende aankoop van waterafstotende kleding of een impregneerspray zou ik de fabrikant drie vragen stellen:

• Gaat jullie vermelding alleen over PFOA, of over PFAS als groep?
• Welke waterafstotende behandeling gebruiken jullie?
• Waarop baseren jullie die claim: informatie over de samenstelling, een test of iets anders?

Dat zijn vragen over de keuze van de fabrikant. Ik hoef daarvoor niet zelf chemicus te worden. Na dit verhaal vind ik ‘zonder die ene stof’ gewoon een wat mager antwoord.

De praktische les van dit PFHxA-verbod? Vraag niet alleen wat eruit is gehaald, maar ook wat ervoor in de plaats kwam.

Bronnen

• Europese Commissie — Beperking van een subgroep PFAS ter bescherming van mens en milieu (19 september 2024).
• Bureau Veritas — Europese REACH-beperking voor PFHxA (25 september 2024), samenvatting van Verordening (EU) 2024/2462.
• Van der Veen en collega’s — Wat er tijdens gebruik gebeurt met PFAS uit duurzaam waterafstotende kleding (2022).