Heb je antibacteriële lichaamszeep nodig om je beter te beschermen tegen ziek worden? Volgens de Amerikaanse voedsel- en geneesmiddelenautoriteit FDA is er onvoldoende bewijs dat antibacteriële consumentenzeep beter beschermt dan gewone zeep en water.
Goed nieuws dus: voor dagelijks wassen thuis zou ik gewoon bij gewone zeep blijven. Ik besteed liever aandacht aan hoe ik was dan aan het woord ‘antibacterieel’ op de verpakking. Het advies van de FDA voor je handen is ook gewoon: wassen met zeep en water.
Beschermt antibacteriële lichaamszeep je beter?
Antibacterieel betekent gericht tegen bacteriën. Dat klinkt aantrekkelijk op een zeepfles. Maar de vraag is niet alleen wat een product met bacteriën doet. Word je ook minder vaak ziek als je het gebruikt in plaats van gewone zeep en water? Voor die betere bescherming is volgens de FDA niet genoeg bewijs.
Ik zou mijn zeep dus niet kiezen voor dat ene woord. Liever een product dat ik graag gebruik. Een blok of een vloeibaar product? Die keuze bespreek ik apart bij douchezeep of douchegel. Wil je verder lezen over natuurlijke zeep, dan vind je dat in het artikel over natuurlijke zeep.
Wat veranderde er in 2016 in de VS?
In 2016 besloot de FDA dat antibacteriële wasproducten voor consumenten met 19 betrokken werkzame stoffen niet langer mochten worden verkocht. Werkzame stoffen zijn de ingrediënten die voor de antibacteriële werking bedoeld zijn. Triclosan en triclocarban waren er twee van.
Die regel gaat over antibacteriële zeep en douchegel die je zonder voorschrift koopt en met water gebruikt. Handgels, handdoekjes en antibacteriële zeep in de zorg vallen er niet onder. Dit is een Amerikaanse regel.
Wat ik vooral meeneem uit het advies: voor handen wassen raadt de FDA gewone zeep en water aan. Daar hoef je dus geen speciale antibacteriële zeep voor te zoeken. De aandacht mag naar de wasbeurt zelf.
Hoe was je dan goed met gewone zeep?
De FDA noemt handen wassen met gewone zeep en water een van de doeltreffendste manieren om de verspreiding van ziektekiemen tegen te gaan. De Amerikaanse gezondheidsdienst CDC maakt dat concreet in vijf stappen voor handen wassen:
- Maak je handen nat onder proper, stromend water. Warm of koud kan allebei. Draai de kraan dicht en neem zeep.
- Wrijf je handen met de zeep tegen elkaar. Neem ook de rug van je handen, tussen je vingers en onder je nagels mee.
- Blijf minstens 20 seconden wrijven.
- Spoel je handen goed af onder proper, stromend water.
- Droog ze met een propere handdoek of een handdroger.
Die minstens 20 seconden zijn voor het wrijven. Niet voor de hele beurt, met de kraan opendraaien en afdrogen erbij. Dat vind ik een nuttiger aandachtspunt dan het indrukwekkendste woord op de zeepfles. En het is duidelijk: ook tussen je vingers en onder je nagels hoort zeep.
Dit zijn instructies voor je handen, geen voorschrift voor hoelang je onder de douche moet staan. Heb je vooral last van trekkerige handen na het wassen? Daarover lees je meer bij droge handen van handen wassen.
Is een gewoon zeepblok wel hygiënisch?
Een gebruikt zeepblok delen klinkt misschien minder fris dan een pompje indrukken. Het resultaat van een proef uit 1988 vind ik daarom interessant. Onderzoekers brachten twee bacteriesoorten aan op zeepblokken: Escherichia coli en Pseudomonas aeruginosa. Het gemiddelde aantal overlevende bacteriën lag 70 keer hoger dan eerder gerapporteerd op gebruikte zeepblokken.
Daarna wasten 16 deelnemers hun handen met die blokken, op hun gebruikelijke manier. Na het wassen waren bij geen van hen aantoonbare hoeveelheden van de twee testbacteriën op de handen aanwezig. Bacteriën op het blok betekenden in deze proef dus niet automatisch bacteriën op de gewassen handen.
Het was een kleine, oude proef van Heinze en Yackovich (Dial Corporation): geen bewijs voor elk zeepblok onder alle omstandigheden, wel een concreet resultaat voor die onderzochte situatie.
Wil je een plastic douchegelfles achterwege laten? De HappySoaps Body Wash Bar Arganolie & Rozemarijn is volgens de productinformatie bij onze zepen een vaste body wash bar zonder plastic douchegelfles. Je vindt er ook de Habeebee Zachte Zeep met Bijenwas — Geurvrij. Voor een plek voor je blok kun je verder bij een zeepbakje kiezen.
Mijn keuze: gewone zeep, en voor mijn handen echt de tijd nemen. Zoek je een blok dat bij je past? Kijk gerust eens bij onze zepen.
Bronnen
- Amerikaanse voedsel- en geneesmiddelenautoriteit (FDA), Gebruik gewone zeep en water in plaats van antibacteriële zeep, 2024.
- Epidemiology and Infection, Heinze & Yackovich, Onderzoek naar bacterieoverdracht bij wassen met besmette zeepblokken, 1988.
- Amerikaanse gezondheidsdienst CDC, Over handen wassen, 2024.
- plasticvrij.be, Zeep — categorie en productinformatie, 2026.
